Ali hızlı koştu.Ali ran quickly.
Dün geldi.He came yesterday.
Çok güzel bir ev.A very beautiful house.
Zarfın en belirgin özelliği çekimlenmemesidir: çoğul, iyelik ve hâl eki almaz. Türkçede zarf çoğunlukla fiilin önünde durur.
Zarfın özellikleri
- Fiili, sıfatı ya da başka zarfı niteler; ismi niteleyemez (nitelese sıfat olurdu).
- Çekim eki almaz.
- Cümlede zarf tümleci görevi yapar.
- Sıfatla aynı biçimde olabilir: görevine bakılır.
Zarf çeşitleri
| Çeşit | Sorusu | Türkçe | İngilizce |
|---|---|---|---|
| Durum | nasıl? | hızlı, yavaş, güzel, iyi, aniden | quickly, slowly, nicely, well, suddenly |
| Zaman | ne zaman? | dün, bugün, yarın, şimdi, hemen, sonra | yesterday, today, tomorrow, now, immediately, later |
| Yer-yön | nereye? nerede? | içeri, dışarı, ileri, geri, yukarı, aşağı | inside, outside, forward, back, up, down |
| Miktar (azlık-çokluk) | ne kadar? | çok, az, pek, biraz, fazla, oldukça, hiç | very / much, little, quite, a little, too, fairly, at all |
| Soru | nasıl? ne zaman? neden? | nasıl? ne zaman? niçin? neden? | how? when? why? |
Sıfat mı, zarf mı?
Aynı sözcük neyi nitelediğine göre değişir. Ayırmanın yolu: sözcük isme bağlıysa sıfat, fiile / sıfata / zarfa bağlıysa zarf.
| Cümle | Sözcük | Neyi niteler? | Tür |
|---|---|---|---|
| Hızlı araba geçti. | hızlı | “araba” (isim) | Sıfat |
| Araba hızlı geçti. | hızlı | “geçti” (fiil) | Zarf |
| Çok güzel | çok | “güzel” (sıfat) | Zarf |
| Çok insan geldi. | çok | “insan” (isim) | Sıfat |
| Güzel konuştu. | güzel | “konuştu” (fiil) | Zarf |
Durum zarfları ve türetilmesi
| Yol | Örnek | İngilizce |
|---|---|---|
| Sıfat doğrudan zarf olur | iyi, güzel, hızlı | well, nicely, quickly |
| -ce / -ca eki | doğruca, açıkça, çocukça | straight, openly, childishly |
| -leyin / -ley | sabahleyin, akşamleyin | in the morning, in the evening |
| -erek / -ince (zarf-fiil) | koşarak, görünce | running, when seeing |
| ekleme | hızlı hızlı, yavaş yavaş | quickly, slowly |
Zarf tümleci
Zarfın cümledeki görevi zarf tümlecidir. Fiilin nasıl, ne zaman, nerede yapıldığını söyler.
Ali sessizce odaya girdi.Ali entered the room quietly.
Çocuklar bahçede oynuyor.The children are playing in the garden.
İngilizce karşılaştırma
| Türkçe | İngilizce | |
|---|---|---|
| Durum zarfı | Sıfatla aynı biçim (hızlı) | Çoğu -ly (quickly) |
| Yeri | Fiilden önce | Fiilden sonra veya cümle sonu |
| Çok / çok az | çok, az | very, much, little |
| Sıklık | her zaman, bazen, asla | always, sometimes, never |
Sık yapılan hatalar
| Hata | Açıklama | Doğrusu |
|---|---|---|
| Çok güzeli | Zarf ek almaz | Çok güzel |
| Dünden geldi | “Dün” zaten zarf | Dün geldi |
| ✗ He runs quick. | Sıfat yerine zarf | ✓ He runs quickly. |
| ✗ I am very agree. | Fiil “very” almaz | ✓ I totally agree. |