Ali ve Ayşe geldi.Ali and Ayşe came.
Çalıştım ama kazanamadım.I worked but I couldn't win.
Gelmedi çünkü hastaydı.He didn't come because he was ill.
Bağlaç, edat gibi tek başına anlamsızdır; ancak işlevi farklıdır: edat bir ismi cümleye bağlar, bağlaç eş görevli iki öğeyi ya da iki cümleyi birbirine bağlar.
Bağlacın özellikleri
- Tek başına anlamı yoktur; bağladığı öğeler arasında ilişki kurar.
- Çekimlenmez, ek almaz.
- Eş görevli öğeleri bağlar: isim–isim, sıfat–sıfat, cümle–cümle.
- Cümlenin anlamını (karşıtlık, neden, sonuç, seçenek…) belirler.
Anlamlarına göre bağlaçlar
| Anlam | Türkçe | İngilizce | Örnek |
|---|---|---|---|
| Ekleme | ve, ile, hem … hem de, de/da | and, with, both … and, too | Çay ve kahve |
| Karşıtlık | ama, fakat, ancak, lakin, oysa, hâlbuki | but, however, yet, whereas | Geldi ama kalmadı. |
| Seçenek | veya, yahut, ya da, ya … ya | or, either … or | Çay veya kahve? |
| Neden | çünkü, zira, madem(ki), mademki | because, since, as | Gelmedi çünkü hastaydı. |
| Sonuç | o hâlde, öyleyse, dolayısıyla, bu yüzden | so, therefore, thus | Hastaydı, bu yüzden gelmedi. |
| Şart | eğer, şayet, -se (ek) | if, unless | Eğer gelirsen sevinirim. |
| Açıklama | yani, ki, şöyle ki | that is, namely, that | Biliyorum ki haklısın. |
| Olumsuz bağlama | ne … ne (de) | neither … nor | Ne çay ne kahve. |
| Kıyas | gibi (edat), daha … -den, kadar | like, than, as … as | Senden daha uzun. |
Bağlaçların yapısına göre türleri
| Tür | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Basit bağlaç | Tek sözcük | ve, ama, ki |
| Birleşik bağlaç | Birden fazla sözcükten | ya da, o hâlde, bu yüzden |
| İkili (kalıplaşmış) bağlaç | Ayrı yerlerde iki parça | hem … hem …; ne … ne …; ya … ya … |
Hem çalışıyor hem de okuyor.He both works and studies.
Ne geldi ne de aradı.He neither came nor called.
Ya gel ya git.Either come or go.
“De / da” hakkında her şey
“De / da” iki farklı görevde kullanılır; yazımı farklıdır.
| Görev | Yazım | Anlamı | Örnek | İngilizce |
|---|---|---|---|---|
| Bulunma eki | Bitişik, -da/-de/-ta/-te | Yer, konum | Evde, kitapta | at/in home, in the book |
| Bağlaç | Ayrı, hep “de/da” (ta/te olmaz) | Ekleme, “de” | Ben de geldim. | I came too. |
“Ki” bağlacı: ayrı yazılır, ama istisnalar var
“Ki” iki cümleyi birbirine bağlar; İngilizcede that gibi çalışır.
Biliyorum ki sen haklısın.I know that you are right.
Öyle yorgundu ki hemen uyudu.He was so tired that he fell asleep at once.
Bağlaç mı, edat mı?
| Edat | Bağlaç | |
|---|---|---|
| Neyi bağlar? | Bir ismi cümleye bağlar | Eş görevli iki öğeyi ya da iki cümleyi bağlar |
| Yeri | İsimden sonra (ev için) | İki öğenin arasında (çay ve kahve) |
| Örnek | Ders için çalıştım. | Ders çalıştım ve uyudum. |
| İngilizce | for, to, with | and, but, or |
Sık yapılan hatalar
| Hata | Açıklama | Doğrusu |
|---|---|---|
| Hem geldi de gitti. | “hem … hem de” ikilisi eksik | Hem geldi hem de gitti. |
| Gelmedi çünkü ki hastaydı. | “çünkü” zaten neden bağlacı | Gelmedi çünkü hastaydı. |
| Ben deyim. | Ek ile bağlaç karışmış | Ben de buradayım. (bağlaç) |
| Ama fakat geldi. | Aynı anlamlı iki bağlaç | Ama geldi ya da fakat geldi. |