Güzel bir evA beautiful house
Üç kırmızı elmaThree red apples
Bu çocukThis child
Sıfatın temel soruları: nasıl? kaç? hangi? ne biçim? kaçıncı? Eğer sıfatın yanındaki isim yoksa o sözcük artık sıfat değildir; bir isme ya da zamire dönüşmüştür (adlaşma).
Sıfatın özellikleri
- İsmin önünde yer alır: güzel çiçek, ✗ çiçek güzel (sıfat).
- Çoğul eki almaz: iki güzel kız, ✗ iki güzeller kız.
- İsimden önce geldiği için hâl eki almaz; ek ismin sonuna gelir: güzel evi, ✗ güzeli ev.
- Derecelendirilebilir: güzel, daha güzel, en güzel.
Niteleme sıfatları
İsmi nasıl olduğunu söyleyerek niteler: renk, biçim, durum, özellik, uyruk, malzeme.
| Alt tür | Örnek | İngilizce |
|---|---|---|
| Renk | kırmızı gül | red rose |
| Biçim | yuvarlak masa | round table |
| Durum | yorgun çocuk | tired child |
| Özellik | akıllı öğrenci | clever student |
| Uyruk | Türk bayrağı | Turkish flag |
| Malzeme | ahşap kapı | wooden door |
Belirtme sıfatları
İsmi niteleyemez, ama belirtir: hangisi, kaç tane, kaçıncı, ne kadar.
| Tür | Sorusu | Türkçe | İngilizce |
|---|---|---|---|
| İşaret sıfatı | hangi? | bu kitap, şu ev, o adam, böyle bir iş | this book, that house, that man |
| Sayı sıfatı | kaç? | üç elma, ikinci gün, yarım ekmek | three apples, the second day, half a loaf |
| Belgisiz sıfat | kaç? ne kadar? | birkaç kişi, bazı insanlar, her gün, tüm gün | a few people, some people, every day |
| Soru sıfatı | hangi? | hangi kitap? kaç yaşında? | which book? how old? |
Sayı sıfatı çeşitleri
| Tür | Anlamı | Örnek | İngilizce |
|---|---|---|---|
| Asıl sayı | Sayı bildirir | beş, on, yüz | five, ten, hundred |
| Sıra sayısı | Sıra bildirir | birinci, ikinci, üçüncü | first, second, third |
| Kesir | Parça bildirir | yarım, çeyrek, üçte bir | half, quarter, one third |
| Topluluk | Birlikte bildirir | ikişer, üçer | two each, three each |
| Üleştirme | Dağıtım | ikişer elma | two apples each |
Niteleme sıfatı olmayan “sıfatlar”: belirtme sıfatı mı?
| Cümle | Sözcük | Türü | Neden? |
|---|---|---|---|
| Kırmızı araba geçti. | kırmızı | Niteleme sıfatı | Arabayı niteliyor. |
| Bu araba geçti. | bu | İşaret sıfatı | Arabayı belirtiyor. |
| Üç araba geçti. | üç | Sayı sıfatı | Sayısını belirtiyor. |
| Bazı arabalar geçti. | bazı | Belgisiz sıfat | Belirsiz sayı. |
Adlaşma: sıfat isme dönüşür
Sıfatın yanındaki isim düşer ve sıfat ismin yerine geçerse adlaşmış sıfat olur. Artık çoğul ve hâl eki alabilir.
Güzel kızlar geldi.The beautiful girls came. (sıfat)
Güzeller geldi.The beautiful ones came. (isim)
Hastayı yaşlılar korudu.The elderly protected the patient.
Derecelendirme (karşılaştırma)
| Derece | Türkçe | İngilizce | Örnek |
|---|---|---|---|
| Normal | güzel | beautiful | güzel bir ev |
| Eşitlik | ... kadar güzel | as beautiful as | Senin kadar güzel |
| Üstünlük | ...-den daha güzel | more beautiful than / prettier than | Ondan daha güzel |
| Üstünlük (en) | en güzel | the most beautiful / the prettiest | En güzel ev |
| Pekiştirme | çok güzel, pek güzel, güpegüzel | very beautiful | Çok güzel |
| Azaltma | biraz güzel, güzelce | slightly beautiful | Biraz güzel |
Bu ev daha büyük.This house is bigger.
En uzun kuleThe tallest tower
O, kardeşi kadar çalışkan.She is as hardworking as her brother.
Sıfatın cümledeki görevleri
| Görev | Örnek | İngilizce |
|---|---|---|
| Ismi niteler (sıfat tamlaması) | güzel bir ev | a beautiful house |
| Yüklem olur (isim cümlesi) | Ev güzeldir. | The house is beautiful. |
| Adlaşır | Güzeller geldi. | The beautiful ones came. |
Sık yapılan hatalar
| Hata | Açıklama | Doğrusu |
|---|---|---|
| Güzeller kızlar | Sıfat çoğul olmaz | Güzel kızlar |
| Üçler elma | Sayı sıfatı çoğul almaz | Üç elma |
| En çok güzel | “En” + sıfat | En güzel |
| Daha çok güzel | “Daha” yeterli | Daha güzel |