Ayşe okula gitti. O çok mutluydu.Ayşe went to school. She was very happy.
Bu kitap güzel. Bunu sana vereyim.This book is nice. Let me give it to you.
Zamirin işi isim tekrarını önlemektir. “Ayşe okula gitti. Ayşe çok mutluydu.” demek yerine “O çok mutluydu” deriz. Türkçede zamir ismin yerine geçtiği için ismin alabildiği ekleri (çoğul, hâl, iyelik) alabilir.
Zamirin özellikleri
- İsmin yerini tutar; “ismin vekili”dir.
- İsim gibi çekimlenir: ben, bana, benden, benimki.
- Tek başına anlam taşır, ama gerçek anlamı yoktur; neye gönderme yaptığına bağlıdır (gönderme).
- Çoğul olabilir: biz, onlar, bunlar.
Türkçe zamir çeşitleri
| Çeşit | Türkçe örnek | İngilizce | Sorusu |
|---|---|---|---|
| Kişi zamiri | ben, sen, o, biz, siz, onlar | I, you, he/she/it, we, you, they | Kim? |
| İşaret zamiri | bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar | this, that, these, those | Hangisi? |
| Belgisiz zamir | biri, birisi, kimse, hepsi, bazısı, herkes, hiçbiri | someone, nobody, all, some, everyone | Kim? Kaçı? |
| Soru zamiri | kim, ne, hangisi, kaçı, nerede, nasıl | who, what, which, how many, where, how | Kim? Ne? |
| Dönüşlülük zamiri | kendi, kendim, kendin, kendisi | myself, yourself, himself | Kendi kim? |
| İlgi zamiri | benimki, seninki, onunki | mine, yours, hers | Kimin? |
| Karşılıklılık | birbiri, birbirleri | each other, one another | Kim kime? |
Kişi zamirleri
| Kişi | Türkçe | İngilizce özne | İngilizce nesne | İngilizce iyelik |
|---|---|---|---|---|
| 1. tekil | ben | I | me | my / mine |
| 2. tekil | sen | you | you | your / yours |
| 3. tekil | o | he / she / it | him / her / it | his / her / its |
| 1. çoğul | biz | we | us | our / ours |
| 2. çoğul | siz | you | you | your / yours |
| 3. çoğul | onlar | they | them | their / theirs |
Özne zamiri çoğu zaman düşer
Türkçede kişi fiil ekinden anlaşıldığı için özne zamiri genellikle söylenmez.
Geliyorum.I am coming. (Türkçede özne yok, İngilizcede zorunlu)
Ben geliyorum.I am coming. (Vurgu: “başkası değil, ben”)
Hâl ekleri alırlar
Zamirler de isimler gibi hâl eki alır; bazılarında kök değişir.
| Hâl | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Yalın | ben | sen | o | biz | siz | onlar |
| -i (belirtme) | beni | seni | onu | bizi | sizi | onları |
| -e (yönelme) | bana | sana | ona | bize | size | onlara |
| -de (bulunma) | bende | sende | onda | bizde | sizde | onlarda |
| -den (ayrılma) | benden | senden | ondan | bizden | sizden | onlardan |
| İyelik (-in) | benim | senin | onun | bizim | sizin | onların |
İşaret zamiri mi, işaret sıfatı mı?
“Bu, şu, o” sözcükleri iki görevde kullanılır. Ayırmanın yolu hemen yanında isim olup olmadığıdır.
| Cümle | Sözcük | Türü | Neden? |
|---|---|---|---|
| Bu güzel. | bu | Zamir | İsim yok, ismin yerine geçiyor. |
| Bu kitap güzel. | bu | Sıfat | “kitap” ismini belirtiyor. |
| O geldi. | o | Zamir | Kişinin yerine geçiyor. |
| O çocuk geldi. | o | Sıfat | “çocuk” ismini belirtiyor. |
Belgisiz zamirler
Kim ya da ne olduğu belli olmayan varlıkların yerine geçer.
| Türkçe | İngilizce | Örnek |
|---|---|---|
| biri, birisi | someone, somebody | Biri kapıyı çaldı. |
| kimse | anyone, no one | Kimse gelmedi. |
| herkes | everyone | Herkes hazır. |
| hepsi, tümü | all, everything | Hepsi güzeldi. |
| bazısı | some | Bazısı geldi. |
| hiçbiri | none | Hiçbiri işe yaramadı. |
Herkes geldi.Everyone came.
Kimse yok.There is nobody.
Dönüşlülük zamiri
“Kendi” zamiri, işi yapanın kendi üzerine yaptığını gösterir.
Kendini kesti.He cut himself.
Kendim yaparım.I'll do it myself.
Kendi kitabını okudu.He read his own book.
Soru zamirleri
Soru için kullanılan zamirler yeni bir bilgi ister.
| Türkçe | İngilizce | Örnek |
|---|---|---|
| kim | who | Kim geldi? |
| ne | what | Ne yapıyorsun? |
| hangisi | which one | Hangisi senin? |
| kaç | how many | Kaç kişi? |
| kimin | whose | Kimin kitabı? |
Sık yapılan hatalar
| Hata | Açıklama | Doğrusu |
|---|---|---|
| Ben'e verdi. | “Ben” + -e → bana | Bana verdi. |
| Onlara'nın | Zamirde çift ek | Onların |
| Bu o kitap | İki işaret sözcüğü | Bu kitap / O kitap |
| ✗ Is raining. | İngilizcede özne düşmez | ✓ It is raining. |