⬡ Gramer Öğrenme tuvali
TR Türkçe Dil Bilgisi · Bölüm 2 · 4 dk okuma

İsim (ad) ve hâl ekleri

Varlık ve kavram adları; çoğul, iyelik ve hâl ekleri, tamlamalar. Türkçedeki hâl ekleri İngilizcedeki edatların işini yapar.

Kitap masada.The book is on the table.
Ali, kardeşine mektup yazdı.Ali wrote a letter to his brother.
Sevgi her şeyi değiştirir.Love changes everything.

İsim, dilin temel yapı taşıdır. Türkçede isim çekim eki alır: çoğul (-ler), iyelik (-im), hâl (-i, -e, -de, -den). İngilizcede bu ek zinciri yoktur; işi edat ve yardımcı sözcükler yapar.

İsim çeşitleri

Varlığa göre

ÇeşitAnlamıÖrnekİngilizce
Cins isimAynı türdeki varlıkların ortak adıkedi, öğrenci, şehircommon noun
Özel isimTek bir varlığa verilen ad (büyük harf)Ali, İstanbul, Dünyaproper noun
Somut isimDuyularla algılanırtaş, su, sesconcrete noun
Soyut isimDüşünülür, duyulmazcesaret, adalet, korkuabstract noun
Topluluk ismiTekil görünür, birçok varlık anlatırsürü, ordu, milletcollective noun

Sayıya göre

ÇeşitEkiÖrnekİngilizce
Tekil–kitapbook
Çoğul-ler, -larkitaplarbooks

Hâl (durum) ekleri

İsmin cümledeki görevini ek belirler. Türkçedeki beş hâl, İngilizcedeki edatların (to, in, from…) işini yapar.

HâlSoruEkÖrnekİngilizce
Yalınkim? ne?(ek yok)ev büyükthe house is big
Belirtme (-i)kimi? neyi?-ı, -i, -u, -üevi gördümI saw the house
Yönelme (-e)kime? nereye?-a, -eeve gittimI went to the house
Bulunma (-de)kimde? nerede?-da, -de, -ta, -teevde kaldımI stayed at / in the house
Ayrılma (-den)kimden? nereden?-dan, -den, -tan, -tenevden çıktımI left (from) the house

Ek seçimi: ünlü uyumu

KuralAçıklamaÖrnek
Büyük ünlü uyumuEklerin ünlüsü köke uyarev → evde, okul → okulda
Küçük ünlü uyumuYuvarlak ünlüden sonra yuvarlakgöz → gözü, ev → evi
Ünsüz benzeşmesiSert ünsüzden sonra sert (t)kitap → kitapta, ağaç → ağaçta

Belirtme hâli neden önemli?

“Belirtme eki” belirli bir nesneyi gösterir. İngilizcedeki the işini görür.

Kitap okudum.I read a book. (genel)
Kitabı okudum.I read the book. (belirli)

İyelik (sahiplik) ekleri

KişiEkÖrnekİngilizce
ben-ım, -im, -um, -ümkitabımmy book
sen-ın, -in, -un, -ünkitabınyour book
o-ı, -i, -u, -ü / -sı, -sikitabıhis/her book
biz-ımız, -imizkitabımızour book
siz-ınız, -inizkitabınızyour book
onlar-ları, -lerikitaplarıtheir book

Tamlamalar

İki ismin ya da bir ismin ve sıfatın birleşerek oluşturduğu gruba tamlama denir.

TürYapısıÖrnekİngilizce
Belirtili isim tamlamasıtamlayan -in + tamlanan -iöğretmenin kitabıthe teacher's book
Belirtisiz isim tamlamasıtamlayan (ek yok) + tamlanan -iokul kapısıschool door
Sıfat tamlamasısıfat + isimgüzel evbeautiful house
Takısız tamlamaiki isim, ek yokaltın saatgold watch
Çocuğun oyuncağıThe child's toy
Masa lambasıTable lamp
Kırmızı gülRed rose

Sık yapılan hatalar

HataAçıklamaDoğrusu
Beş kitaplarSayıdan sonra çoğul yokBeş kitap
Ev'e gittimCins isimde ek kesmeyle ayrılmazEve gittim
Ankaraya gittiÖzel isimde ek kesmeyle ayrılırAnkara'ya gitti
KitapınSert ünsüz: p → b yumuşarKitabın

Özetle

Kendini dene